سنگ کلیه یکی از شایعترین بیماریهای دستگاه ادراری است که میتواند باعث درد شدید، تهوع، عفونت و حتی آسیب به کلیه شود. خوشبختانه پیشرفت علم پزشکی باعث شده امروزه بسیاری از سنگهای کلیوی بدون جراحی باز و با روشهای کم تهاجمی درمان شوند. در میان این روشها، TUL و RIRS از رایجترین و مؤثرترین تکنیکهای اندوسکوپیک محسوب میشوند. بسیاری از بیماران هنگام مراجعه به پزشک با این سؤال مهم روبرو میشوند که تفاوت TUL و RIRS چیست و کدام روش برای من مناسبتر است؟ در این مقاله تلاش کردهایم به صورت کاملاً شفاف، علمی و در عین حال ساده، تفاوت این دو روش را بررسی کنیم تا بتوانید با آگاهی بیشتر در مسیر درمان تصمیم بگیرید.
آنچه در این مقاله میخوانید
آشنایی کوتاه با سنگ کلیه
اولین و مهمترین قدم در درک تفاوت TUL و RIRS، آشنایی با سنگ کلیه و دلیل تشکیل آن در بدن است. سنگ کلیه زمانی تشکیل میشود که املاح و مواد معدنی موجود در ادرار (مانند کلسیم، اگزالات یا اسید اوریک) به صورت کریستال تجمع پیدا کنند. این سنگها میتوانند در بخشهای مختلف دستگاه ادراری از جمله کلیه، حالب، مثانه و پیشابراه تشکیل شوند. به همین دلیل اندازه، محل قرارگیری و جنس سنگ، نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد.
چرا روشهای کمتهاجمی جای جراحی باز را گرفتهاند؟
در گذشته، بسیاری از بیماران ناچار به انجام جراحی باز برای درمان سنگ کلیه بودند؛ اما این روش با درد زیاد، بستری طولانی و عوارض متعدد همراه بود. اما امروزه روشهای کمتهاجمی مورد استفاده میگیرند که مزایای قابل توجهی به شرح زیر دارند:
- بدون برش جراحی
- درد کمتر
- دوره نقاهت کوتاهتر
- بازگشت سریعتر به زندگی روزمره
- کاهش خطر عفونت و خونریزی
TUL و RIRS هر دو روشهایی هستند که در این دسته قرار میگیرند، اما کاربردهای متفاوتی دارند. به همین دلیل شناخت تفاوت TUL و RIRS برای انتخاب بهترین روش از اهمیت زیادی برخوردار است.
روش TUL چیست؟
TUL یا Transureteral Lithotripsy روشی است که در آن پزشک با استفاده از یک وسیله باریک به نام یورتروسکوپ، از طریق مجرای ادرار وارد حالب میشود و سنگ را مشاهده و خرد میکند. مراحل انجام این روش به شرح زیر است:
- بیهوشی یا بیحسی نخاعی
- ورود یورتروسکوپ از مجرای ادرار
- رسیدن به محل سنگ در حالب
- خرد کردن سنگ با لیزر یا ابزار مکانیکی
- خروج قطعات سنگ یا دفع طبیعی آنها
روش RIRS چیست؟
بسیاری از بیماران این سوال را مطرح میکنند که ریرس چیست و چه تفاوتی با سایر روشها دارد. RIRS یا Retrograde Internal Surgery یک روش پیشرفتهتر است که امکان دسترسی مستقیم به داخل کلیه را فراهم میکند.
در این روش، پزشک با استفاده از یورتروسکوپ انعطافپذیر از مسیر طبیعی ادرار وارد کلیه شده و سنگها را با استفاده از لیزر خرد میکند. این تکنیک به ویژه برای درمان سنگهای داخل کلیه بسیار مؤثر است.
تفاوت اصلی TUL و RIRS در یک نگاه
در جدول زیر میتوان موارد تفاوت TUL و RIRS را از جنبههای مختلف مشاهده کرد:
| ویژگی | TUL | RIRS |
| محل هدف | حالب | داخل کلیه |
| نوع ابزار | یورتروسکوپ نیمهسخت | یورتروسکوپ انعطافپذیر |
| نوع سنگ مناسب | سنگهای حالبی | سنگهای کلیوی |
| میزان دسترسی | محدودتر | بسیار دقیق |
| تکنولوژی | سادهتر | پیشرفتهتر |
تفاوت در محل کاربرد
یکی از مهمترین موارد تفاوت TUL و RIRS مربوط به محل کاربرد آن است. بر این اساس روش TUL و RIRS هر کدام مناسب درمان برخی از سنگهای کلیه هستند که ویژگیهای آنها در جدول زیر اشاره شده است:
| TUL مناسب چه سنگهایی است؟ | RIRS مناسب چه سنگهایی است؟ |
| سنگهای گیر کرده در حالب سنگهایی که باعث انسداد و درد شدید شدهاند سنگهای با اندازه کوچک تا متوسط | سنگهای داخل کلیه سنگهای چندگانه سنگهایی که با روشهای دیگر به خوبی دفع نمیشوند |
در واقع، سنگ شکن لیزری کلیه (ریرس) به پزشک اجازه میدهد بدون برش جراحی، به نقاط عمیق کلیه دسترسی پیدا کند.
تفاوت در نوع لیزر و ابزار
یکی دیگر از موارد تفاوت TUL و RIRS مربوط به نوع لیزر و ابزار مورد استفاده است. در هر دو روش به طور معمول از لیزر هولمیوم استفاده میشود با این تفاوت که در روش TUL فضای مانور ابزار محدودتر است اما در روش RIRS انعطاف بالای دستگاه باعث دقت بیشتر و خرد شدن کاملتر سنگ میشود. این تفاوت به خصوص در سنگهای بزرگ یا سنگهای کالیسهای تحتانی کلیه اهمیت زیادی دارد.
میزان درد و دوره نقاهت
تفاوت TUL و RIRS از نظر میزان درد و دوره نقاهت نیز قابل بررسی است؛ با توجه به اینکه یکی از نگرانیهای اصلی بیماران در درمان سنگ کلیه، درد بعد از عمل است.
| TUL | RIRS |
| درد خفیف تا متوسط معمولاً ۱ تا ۳ روز ناراحتی ادراری | درد کمتر بازگشت سریعتر به فعالیت روزانه |
در هر دو روش، ممکن است برای چند روز سوزش ادرار یا وجود استنت (دابل جی) احساس ناراحتی ایجاد کند.
میزان موفقیت درمان
میزان موفقیت درمان یکی دیگر از موارد تفاوت TUL و RIRS است. میزان موفقیت درمان سنگ کلیه به عوامل متعددی بستگی دارد:
- اندازه سنگ
- محل دقیق سنگ
- تجربه پزشک
- آناتومی دستگاه ادراری بیمار
بر این اساس روش TUL در سنگهای حالبی موفقیت بسیار بالایی دارد اما روش RIRS در سنگهای کلیوی، به ویژه سنگهای کوچک تا متوسط، نتایج بسیار مطلوبی نشان داده است.
احتمال عوارض در TUL و RIRS
هر دو روش برای درمان سنگ کلیه ایمن هستند، اما مانند هر اقدام پزشکی ممکن است عوارضی به همراه داشته باشند. تفاوت TUL و RIRS از نظر احتمال عوارض به شرح جدول زیر است:
| عوارض احتمالی TUL | عوارض احتمالی RIRS |
| سوزش و درد ادراری عفونت ادراری آسیب خفیف به حالب (نادر) | عفونت باقی ماندن خردهسنگها نیاز به جلسه درمانی تکمیلی در برخی بیماران |
نقش استنت (دابل جی) در این روشها
در بسیاری از موارد، پس از هر دو روش یک لوله باریک به نام دابل جی داخل حالب قرار داده میشود. هدف از قرار دادن این استنت به شرح زیر است:
- جریان ادرار حفظ شود
- تورم کاهش یابد
- دفع خردهسنگها آسانتر شود
این استنت معمولاً پس از چند روز تا چند هفته برداشته میشود.
TUL یا RIRS؛ کدام برای شما مناسبتر است؟
انتخاب روش درمان با توجه به موارد تفاوت TUL و RIRS به عوامل زیر بستگی دارد:
- محل دقیق سنگ
- اندازه و تعداد سنگها
- سابقه بیماریهای کلیوی
- شرایط بدنی بیمار
- نظر تخصصی اورولوژیست
در مورد روشهای درمان سنگ کلیه نمیتوان هیچ روشی را به عنوان بهترین روش به صورت قطعی معرفی کرد. در واقع شرایط بیمار، نوع و اندازه سنگ و برخی فاکتورهای دیگر هستند که مشخص میکنند کدام روز برای درمان مناسبتر است.
با توجه به موارد تفاوت TUL و RIRS باید به این موضوع اشاره کرد که هر دو از روشهای مؤثر، ایمن و کمتهاجمی در درمان سنگ کلیه هستند، اما کاربرد آنها متفاوت است. به همین دلیل تصمیمگیری نهایی باید با بررسی دقیق شرایط بیمار و مشورت با پزشک متخصص، مانند دکتر شه دوست انجام شود. آگاهی شما از تفاوت این روشها، نقش مهمی در انتخاب درمان مناسب و کاهش نگرانیها خواهد داشت. دکتر امیر عباس شه دوست به عنوان بهترین متخصص اورولوژی در اراک با تجربه و تخصص بالای خود در انجام روشهای درمانی نوین سنگ کلیه میتواند با در نظر گرفتن عوامل مختلف، بهترین روش را برای درمان انتخاب کرده و اجرا نماید.
راههای ارتباط با دکتر شه دوست
مراجعه حضوری به مطب: در صورت تمایل به مراجعه حضوری و دریافت نوبت، میتوانید به آدرس زیر مراجعه کنید:
مراجعه حضوری به مطب: در صورت تمایل به مراجعه حضوری و دریافت نوبت، میتوانید به آدرس زیر مراجعه کنید:
- تماس تلفنی با مطب: برای تعیین وقت ملاقات و کسب اطلاعات بیشتر در مورد ساعات کاری مطب، میتوانید با شماره تلفنهای زیر تماس بگیرید:
- مراجعه حضوری به مطب: در صورت تمایل به مراجعه حضوری و دریافت نوبت، میتوانید به آدرس زیر مراجعه کنید:
