سنگ کلیه یکی از شایعترین مشکلات سیستم ادراری است که بسیاری از افراد در طول زندگی خود آن را تجربه میکنند. بیشتر سنگها با روشهای ساده مانند مصرف مایعات، دارو یا سنگشکنی بروناندامی (ESWL) دفع میشوند. اما برخی از سنگها به دلیل سختی بالا، اندازه بزرگ، موقعیت خاص یا جنس متفاوت به روشهای معمول پاسخ نمیدهند و به اصطلاح سنگ مقاوم نامیده میشوند؛ در نتیجه درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن یکی از چالشهای افراد درگیر سنگ کلیه است.
در چنین مواردی، روشهای کمتهاجمی و پیشرفته مانند ریرس (RIRS) به عنوان یک گزینه بسیار مؤثر و ایمن مطرح میشود. RIRS با استفاده از وسایل اندوسکوپیک انعطافپذیر و فناوری لیزر، امکان درمان دقیق و کامل سنگهای سخت را بدون ایجاد برش و بدون نیاز به بستری طولانی فراهم میکند.
در این مقاله قصد داریم با درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن به روش ریرس آشنا شده و نحوه انجام، مزایا و بهترین کاندیداهای استفاده از این روش را مورد بررسی قرار دهیم.
آنچه در این مقاله میخوانید
ریرس (RIRS) چیست؟
روش RIRS یک عمل کاملاً کم تهاجمی است که برای درمان سنگهای کلیه از طریق ورود از مجرای ادراری و مثانه به حالب و سپس کلیه انجام میشود؛ یعنی بدون ایجاد هیچگونه برشی روی پوست و برای درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن به کار گرفته میشود. در این تکنیک از یورتروسکوپ انعطافپذیر و لیزرهای پیشرفته استفاده میشود تا سنگها به قطعات بسیار ریز تبدیل شده و از بدن خارج شوند. از مهمترین ویژگیهای این روش میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بدون برش جراحی
- بدون خونریزی محسوس
- امکان دسترسی به تمام کالیسهای کلیه
- مناسب برای سنگهای مقاوم
- انجام با بیهوشی عمومی یا بیحسی
- دوران نقاهت بسیار کوتاه
چرا برخی سنگها به سنگشکن پاسخ نمیدهند؟
درمان سنگ کلیه معمولاً ابتدا با روشهای غیرتهاجمی مانند سنگ شکن برون اندامی یا ESWL آغاز میشود اما دلایل زیر ممکن است باعث شکست درمان شوند:
- جنس سنگ: سنگهایی مانند سنگهای سیستئینی، کلسیم اگزالات مونوهدرات به سختی با موج شکنی خرد میشوند.
- محل قرارگیری سنگ: سنگهای موجود در کالیس تحتانی کلیه یا مناطقی با زاویه تیر موضعی نامناسب، سختتر از بدن دفع میشوند.
- اندازه سنگ: سنگهای بزرگتر از ۱۵ تا ۲۰ میلیمتر به سختی با ESWL خرد میشوند.
- چاقی یا مشکلات ساختاری: در افرادی با BMI بالا، ارسال امواج شوکی کمتر مؤثر است. همچنین انحرافات آناتومیک کلیه یا حالب اثرگذاری روشهای معمول را کاهش میدهد.
- انسداد حالب: مسدود بودن مسیر ادرار مانع از خروج قطعات سنگ میشود و باعث باقی ماندن آنها در کلیه میشود.
در این شرایط، درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن با کمک روش ریرس بهترین گزینه است؛ زیرا در این روش لیزر به صورت مستقیم با سنگ برخورد کرده و آن را به ریزترین قطعات تبدیل میکند.
روش ریرس چگونه انجام میشود؟
درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن با استفاده از روش ریرس طی مراحل زیر انجام میشود:
- ورود از مجرای ادرار: در این روش جراح بدون هیچ برشی، از طریق مجرای ادرار وارد مثانه و سپس حالب میشود.
- هدایت ابزار به سمت کلیه: با استفاده از یورتروسکوپ انعطافپذیر، دستگاه به آرامی وارد سیستم جمعکننده کلیه میشود.
- پیدا کردن سنگ با دوربین HD: یورتروسکوپ دارای آندوسکوپ با وضوح بالا است و جراح سنگ را با وضوح عالی مشاهده میکند.
- خرد کردن سنگ با لیزر: در این مرحله، دستگاه لیزر هولمیوم یا تولیوم، سنگ را به قطعات ریز تبدیل میکند. در این بخش معمولاً اصطلاح سنگ شکن لیزری کلیه به کار میرود.
- خارجسازی قطعات: قطعات ریز شده سنگ یا با سبد مخصوص خارج میشوند یا به اندازه پودر درمیآیند و از طریق ادرار دفع خواهند شد.
- گذاشتن سوند دبلجی در صورت نیاز: گاهی برای کاهش التهاب، پزشک یک سوند موقتی (DJ) قرار میدهد که پس از چند هفته خارج میشود.
چه کسانی بهترین کاندید برای RIRS هستند؟
درباره بهترین کاندیداهای درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بیماران دارای سنگ مقاوم: وقتی سنگ به ESWL یا دارو پاسخ ندهد، ریرس بهترین گزینه است.
- سنگهای زیر ۲.۵ سانتیمتر: گر سنگ خیلی بزرگ نباشد، این روش بهترین درمان کمتهاجمی محسوب میشود.
- کودکان و افراد مسن: ریرس ایمنترین گزینه برای افراد حساس است.
- بیماران با ناهنجاریهای مادرزادی: افرادی با کلیه نعل اسبی، UPJO، یا کالیسهای غیرعادی.
- چاقی مفرط: به دلیل اینکه روش ریرس از داخل بدن انجام میشود، وزن بیمار تأثیری در نتیجه ندارد.
- زنان باردار: در برخی شرایط خاص و با رعایت استانداردها قابل انجام است.
مزایای روش ریرس نسبت به سایر روشها
از مهمترین مزایای درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن به روش ریرس در مقایسه با سایر روشهای درمانی موجود میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بدون برش و بدون بخیه: برخلاف روش PCNL یا جراحی باز، هیچ سوراخ یا شکافی در بدن ایجاد نمیشود.
- کمترین میزان خونریزی: به دلیل ورود طبیعی از مجاری بدن خونریزی ناچیز است.
- کمترین درد بعد از عمل: اکثر بیماران روز بعد به فعالیت روزمره بازمیگردند.
- امکان درمان سنگهای متعدد و پراکنده: یورتروسکوپ انعطافپذیر به تمام نقاط کلیه دسترسی داشته و برای درمان سنگهای پراکنده بهترین گزینه است.
- دقت بسیار بالا: برای سنگهای کوچک اما دردسرساز، بهترین انتخاب است.
- استفاده از لیزر: در روش ریرس به دلیل استفاده از تکنیک درمان سنگ کلیه با لیزر، احتمال باقی ماندن سنگ به حداقل میرسد
- مناسب برای بیماران با ریسک بالا: افرادی با مشکلات قلبی، دیابت یا مصرف داروی ضد انعقاد نیز میتوانند از این روش بهرهمند شوند.
درصد موفقیت RIRS چقدر است؟
در مورد درصد موفقیت درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن به روش ریرس باید گفت مطالعات علمی نشان میدهد که درصد موفقیت این روش بین ۸۵ تا ۹۸ درصد متغیر است. این درصد برای سنگهای نرم و کوچکتر نزدیک به ۱۰۰ درصد است. مواردی که درصد موفقیت ریرس را افزایش میدهند به شرح زیر است:
- تجربه جراح
- استفاده از دستگاه لیزر جدید
- اندازه زیر ۲۰ میلیمتر سنگ
- انجام دقیق سونوگرافی و CT قبل از عمل
درمان سنگ مقاوم به سنگ شکن همیشه چالشبرانگیز بوده است؛ اما پیشرفت تکنولوژی باعث شده روشهایی مانند ریرس (RIRS) به عنوان یک راهحل کمتهاجمی، دقیق و بسیار مؤثر معرفی شوند. ریرس با کمترین عوارض، کوتاهترین دوره نقاهت و بالاترین درصد موفقیت، امروز یکی از مدرنترین روشهای درمان سنگ کلیه با لیزر است و توانسته جایگزینی ارزشمند برای روشهای تهاجمیتر باشد. دکتر امیر عباس شه دوست به عنوان بهترین متخصص سنگ کلیه در اراک به دلیل برخورداری از تجربه بالا در انجام عمل ریرس، میتواند از این روش برای درمان سنگهایی که به سنگ شکن مقاوم هستند با بالاترین درصد موفقیت استفاده کند.
راههای ارتباط با دکتر شه دوست
مراجعه حضوری به مطب: در صورت تمایل به مراجعه حضوری و دریافت نوبت، میتوانید به آدرس زیر مراجعه کنید:
مراجعه حضوری به مطب: در صورت تمایل به مراجعه حضوری و دریافت نوبت، میتوانید به آدرس زیر مراجعه کنید:
- تماس تلفنی با مطب: برای تعیین وقت ملاقات و کسب اطلاعات بیشتر در مورد ساعات کاری مطب، میتوانید با شماره تلفنهای زیر تماس بگیرید:
- مراجعه حضوری به مطب: در صورت تمایل به مراجعه حضوری و دریافت نوبت، میتوانید به آدرس زیر مراجعه کنید:
